Obrzędy weselne
Zmówiny - (swaty, zaloty, osłęby)

Wstępem do wesela były "zmówiny", podczas których zawierano porozumienie o zawarciu małżeństwa i wysokości posagu.

Przypieczętowaniem tej umowy było wypicie kieliszka wódki, co oznaczało, że umowa jest zawarta i odtąd należało jej przestrzegać.

Zwykle we czwartek do domu dziewczyny przychodził dziewosłęb w towarzystwie kawalera. Najpierw wygłaszano tekst konwencjonalny, w którym nie mówiono wprost o ożenku, ale o tym, że w tym domu ma być jałówka do sprzedania. Po otrzymaniu twierdzącej odpowiedzi wiedzieli, że zaloty zostaną przyjęte.

Zmówiny nie były gościną lecz procedurą prawną, w czasie której ustalano warunki kontraktu ślubnego. Przypieczętowaniem umowy było wypicie kieliszka wódki przez każdego z obecnych. Znaczenie wypicia wódki jako przypieczętowania umowy w archaicznej formie przetrwało najdłużej wśród Łemków:

Kiedy swatowie ugadali się z rodzicami młodej wychodziła dziewczyna, która do tej pory siedziała w komorze nadsłuchując. Przynosiła kieliszek pełen wody. Swat z ukłonem przyjmował kieliszek i wylewał w górę na powałę. Zadość się stało obrzędowemu prawu.

Propozycja małżeństwa została przyjęta. Posyłano zaraz po młodego. Swat nalewał wtedy do kieliszka wódki, młodzi przepijali do siebie. Młoda zawiązywała młodemu czerwoną kokardę pod szyją i przy rękawach i sobie również czerwone kokardy przypinała. Następnie wszyscy obecni przypijali do siebie i gościli się chlebem i serem.

Potem następowały nieraz długie targi o wiano i majątek kawalera. Bywało, że nie dochodziło do zgody i do wesela nie dochodziło. Pomyślne zakończenie rozmów kończyło się poczęstunkiem. W Ropczyckiem jeśli dziewczyna miała odmówić ręki starała się to uczynić możliwie delikatnie, bo gdy odrzucony konkurent wychodząc zamknął drzwi tyłkiem, dziewczyna nigdy by za mąż nie wyszła.

 

Posłuchaj audycji . . .

Czary, mary...

Wesele Grodziskie

Lamenty pogrzebowe

O projekcie

Zgromadzony tu materiał urwala ginące dziedzictwo kulturowe Podkarpacia, popularyzuje kulturę ludową oraz zachowuje jej wartości poprzez dokumentowanie i udostępnienie dorobku twórców ludowych.

Zawiera unikatowe nagrania inscenizacji obrzędów związanych z kalendarzem obrzędowym w regionie. Są to zwyczaje w większości już ginące i dzięki realizacji projektu zostaną zachowane dla przyszłych pokoleń.

 

Skontaktuj się z nami